Eerstkomende EVENEMENTEN

Dinsdag 28 maart 2000

Geïllustreerde voordracht

'Vondelingen door de eeuwen heen'

door mevr. Paula de Lelys-Daems

Het fenomeen van het te vinden leggen van pasgeboren kinderen, wettige zowel als de onwettige, is van alle tijden. Van het bijbels verhaal van Mozes in het oude Egypte (13e eeuw v.C.) tot recentelijk de achtergelaten baby in een toilet van een Brussels openbaar ziekenhuis. Enkele weken geleden werden wij nog eens herinnerd aan de realiteit door het nieuws van de herinvoering van een vondelingenschuif in Hamburg.
Was het lange tijd een marginaal verschijnsel, tegen het einde van de 18e en tijdens de eerste helft van de 19e eeuw, is er een opvallende stijging van het aantal vondelingen. Dat deze periode juist geken­merkt werd door armoede en sociale achteruitgang, zal wel geen toeval zijn. Een mondje minder aan tafel betekende immers reeds een belangrijke verlichting voor het gezinsbudget. Bovendien was de kindersterfte gedaald, wat betekende meer kinderen die in leven bleven op een ogenblik dat de tewerkstellingskansen erop achteruit gingen.

Hoe belangrijk was het verschijnsel van het 'te vondeling leggen' in onze streken? Wat waren de beweegredenen van moeders om dit te doen? Konden zij hiervoor gestraft worden? Wat is het oorspronkelijk verschil tussen een 'vondeling' en een 'Enfant de la Patrie'. Hoe en waar werden kinderen te vinden gelegd? Welke waren de wettelijke en humanitaire regels in de loop der tijden? Hoe werden de vondelingen opgetekend in de doop- en geboorteregisters?
Door wie en waar werden de kinderen voorlopig opgevangen? Hoe groot waren hun overlevingskansen?
Welke naam kreeg het ongewenst kind en wie mocht of moest deze naam kiezen?
Hoe kon de moeder haar kind later eventueel terugkrijgen?
In welke vondelingentehuizen of weeshuizen kwamen de kinderen terecht en wat was hun lot daar?
Hoe verliep het onder voogdij plaatsen van de vondelingen in gezinnen in de plattelandsdorpen ('buytenkinderen', veel in Mazenzele, in verhouding minder in Opwijk) en wat waren de levensomstandigheden en de toekomstperspectieven voor deze kinderen? In hoever droegen zij hun ongelukkig vondelingenlot mee in hun verder leven?
Hoe stonden onze plaatselijke besturen tegenover het opvangen van vondelingenkinderen?
Al deze aspecten en nog veel meer over vondelingenpraktijk door de eeuwen heen wordt op een aanschouwelijke wijze uiteengezet door mevrouw Paula de Lelys-Daems. Sinds vele jaren heeft zij zich gespecialiseerd in dit onderwerp. Zij kan er ons dan ook zowat alles over vertellen tijdens deze voordracht met diaprojectie.

Het te vondeling leggen van kinderen in vroegere tijden van ellende en miserie, van verwildering en ontaarding mag geenszins als een zeldzaamheid beschouwd worden. Veel stamboomklimmers worden vroeg of laat met het fenomeen geconfronteerd.

De voordracht zal ons ook op weg helpen naar de archieven waar misschien meer te vinden is over onze eventuele voorouder-vondeling.

Voor Opwijk en Mazenzele kennen wij onder meer volgende vondelingennamen uit vooral de 19e eeuw: Pomp(e), Van de Venster, Weymans, Roben, September, Tourné, Calfin, Jumeel, De Rue, De Rebeck, Lansin, Van der Linden, Rompaert, Du Prez, Relevée, Rager, Widde, Risack, Ivens, Polet, Leener, Blom, Favresse, Van Roy, Burg, Vandraz, De Schutter, Philomene (Nymphas), Plantsoen, Chalgrin, Meert, Miron, Nanoy, De Knibber,...

Diverse documentatie over het onderwerp, met onder meer kopieën van archiefdocumenten over Opwijkse vondelingen, wordt bij de voordracht verspreid.

Iedereen is van harte welkom.
Toegang gratis.

Om 20 uur in het Bakhuis van het Hof ten Hemelrijk,  

Kloosterstraat 7 te Opwijk.