|
Erfgoeddag op zondag
1 mei 2011 - Armoe Troef
Programma
Totaalvoorstelling
'Aspecten van armoede
en armenzorg bij ons,
16de-20ste eeuw.'
|
Zoals elk jaar geeft Heemkring Opwijk-Mazenzele (HOM) haar eigen invulling die
rechtstreeks aansluit bij het centrale thema
van de jaarlijkse Erfgoeddag.
Onder de titel 'Aspecten van armoede en armenzorg bij ons,
16de-20ste eeuw' brengen wij een totaalvoorstelling van meer dan 400
jaar armoede en armenzorg in Opwijk en in Mazenzele.
Armoede kent vele gezichten.
In een tentoonstelling wordt de plaatselijke armoede,
armenzorg en liefdadigheid in onze dorpen getoond aan de hand van
allerhande voorwerpen,
eeuwenoude originele handschriftdocumenten, drukwerk (affiches),
foto's en ander beeldmateriaal.
Wij gingen op zoek naar de vele oorzaken en gevolgen van armoede
(structurele armoede, mislukte oogsten, ziekte en epidemieën,
oorlog, drankmisbruik,...) en naar vormen en facetten
van armoede (armoede in de gezinnen, hongersnood, bedelarij,
kinderarbeid, armenscholen, vondelingen en hun opvang, emigratie en
immigratie omwille van armoede, marginale beroepen, het Daensisme,
stakingen, arbeidersverenigingen,…). In de tentoonstelling komt men
niet alleen meer te weten over de armoedebeleving in Opwijk door de
eeuwen heen, maar ook over de manier waarop hier door de overheid (bv. gemeente, Bureel van Weldadigheid, COO,
OCMW), door de kerk en haar religieuze instellingen (H. Geesttafel
of Armendis, Sint-Vincentiusgenootschap en diverse andere sociale werken) en door
privépersonen werd gehandeld om de grootste nood te ledigen en
armoede zo mogelijk te voorkomen. Ook de werking van occasionele
organisaties zoals de Spinkamer (armoedejaren midden 19de eeuw), het Voedingscomiteit (WO I) en Winterhulp (WO II) komen
ruim aan bod.
De tentoonstelling brengt een genuanceerd verhaal, waarbij de
verschillende oorzaken van armoede gekoppeld worden aan de
oplossingen op maat en aangepast aan de tijdsgeest.
Uiteraard brengt de tentoonstelling meer dan alleen maar een
overzicht van toevallig verzamelde documenten, voorwerpen en foto’s.
Het geheel wordt gestructureerd voorgesteld rond een aantal duidelijke thema's
met een evenwichtige opbouw en inhoud.
Alles wordt zoveel mogelijk gekaderd en de informatie wordt
aan de bezoekers getoond met passende begeleidende teksten
en duidelijke onderschriften.
Bij de expositie verzorgt de Heemkring ook een bijzondere
publicatie
(brochure), met algemene toelichtingen en ruime basisinformatie van
de tentoongestelde documenten en voorwerpen.
Zo krijgt de eendagstentoonstelling ook iets blijvends waardevol op
papier. Deze publicatie wordt aan alle bezoekers gratis aangeboden.
|

|
|
Zjorsken den Bedelaar.
Tekening van Karel De Bauw (Asse).
Zjorsken deed bij zijn bedelronden
ook delen van Droeshout en Mazenzele aan.
Zjorsken,
George Louis, woonde in Mollem.
Hij werd geboren in 1900 en verongelukte op zijn bedelronde op
27 januari 1965 bij het oversteken van de steenweg op de
Rottenberg (Krokegem). |
Naast de tentoonstelling zorgt een digitale schermpresentatie voor
dynamische beelden rond het thema 'Perceptie van armoede: armoede en
armenzorg in de beeldende kunst door de eeuwen heen'
(middeleeuwen-20ste eeuw). Het wordt een levendige voorstelling van aspecten van armoede
en armenzorg door de eeuwen heen (middeleeuwen-20ste eeuw) zoals zij
vastgelegd werden in de beeldende kunst (selectie van miniaturen,
schilderijen, tekeningen, beelden, houtsnijwerk, glasramen,
filmfragmenten,...), met
de nodige achtergrondinformatie. Ook de plaatselijke kunst en
kunstenaars komen ruim aan bod.
Bijzonder dit jaar is ook het muzikale aspect. Op geregelde
tijdstippen brengen plaatselijke (volks)zangers en muzikanten
liedjes, met accordeonbegeleiding, over diverse aspecten van armoede en armenzorg door de jaren
heen.
Over de armoede en de armoedebestrijding kon men immers ook nog zingen. In
veel gevallen werd trouwens met deze volkse muziek het armoedegevoel
enigszins mentaal gemilderd en soms een beetje vergeten of weggestopt. Maar
de liedjes vormden vaak ook een duidelijke boodschap en in vele gevallen een
waarschuwing binnen de problematiek van de armoede en
armoedebestrijding. Denken wij maar aan de sociale strijdliederen
bij het Daensisme, de waarschuwende verhalen in liedjes over
alcoholmisbruik, de bedelaarsliedjes,... De geselecteerde liederen behoren zeker tot ons
collectief erfgoed. Het is dan ook passend dat zij in het kader van
Erfgoeddag met het thema 'Armoe troef' eens van onder het stof
gehaald worden.
Ook sociale strijdliederen geschreven door de Opwijkse Daensist in
Aalst, Jan Miers (° Opwijk 14-10-1852, † Aalst 09-07-1908) komen
uitdrukkelijk aan bod.
Op maandag 2 mei 2011 organiseren wij terug 'Erfgoedmaandag',
voor de schoolgaande jeugd in klasverband. Alle scholen van Opwijk
(lager en middelbaar) worden uitgenodigd voor een bezoek aan ons
totaalprogramma 'Armoede en armenzorg', op maat van de kinderen.
De activiteiten vinden plaats in De Waag, Kattestraat 27 te Opwijk.
Deze locatie was in het verleden, in verschillende perioden en
tijdens vele decennia dé plaats in Opwijk van waaruit aan armenzorg
gedaan werd, zowel door de burgerlijke overheid als door
privé-initiatieven. Onze locatie voor Erfgoeddag heeft dus een
duidelijke symbolische betekenis voor het onderwerp van deze
Erfgoeddag.
Plaats: benedenzaal van
'de Waag'
Kattestraat 27 te Opwijk.
Doorlopend van 10 tot 18 uur. Toegang gratis.
Deze Opwijkse Erfgoeddag wordt gerealiseerd met de bijzondere
medewerking van diverse vrijwilligers, informanten, schenkers en
bruikleengevers en van het Gemeenschapscentrum Opwijk.
Erfgoed een saaie boel? Erfgoeddag breekt een lans voor gezinnen. Vergeet al die
vooroordelen en trek er met het gezin op uit. We leveren een extra inspanning om
het jou -en de andere leden van je gezin, groot én klein- naar hun zin te maken.
Heemkring
Opwijk-Mazenzele tracht steeds een kwalitatieve lokale invulling te
geven aan het globale thema. Met deze totaalvoorstelling over armoede en
armenzorg is dat niet
anders.
Bij de Heemkring gaat het niet over fictief of virtueel erfgoed. De
duurzame zorg voor het heemkundig erfgoed en de heemkundige werking ten
bate van de gemeenschap staat steeds op de eerste plaats!
Kortom: een initiatief dat waardig is voor een heemkundige en
erfgoedvereniging zoals de onze.

|