Erfgoeddag op zondag 17 april 2005

Heemkring Opwijk-Mazenzele organiseert

Café-chantant en tentoonstelling

'Gevaar in liedjes -
Liedjes in gevaar'

Op de Erfgoeddag van zondag 17 april 2004, met als thema “Gevaar”, wil de Heemkring Opwijk-Mazenzele onder de titel “Gevaar in liedjes - Liedjes in gevaar” verschillende activiteiten organiseren.
Inspiratiebron voor deze activiteiten zijn de vele liedjes rond het thema gevaar die de afgelopen decennia door rondtrekkende of gelegenheidszangers werden op tekst gezet en ten gehore gebracht. De Heemkring wil de liedjes die thematisch aansluiten bij het onderwerp van deze Erfgoeddag uit de vergetelheid halen.
Tot nu toe werden een aantal van dergelijke oude liedjes en verzen in het HOM-tijdschrift gepubliceerd, maar een belangrijk aspect, de zang zelf, ontbrak. Deze Erfgoeddag is een uitstekende gelegenheid om tijdens een heus café-chantant verschillende van de liedjes voor het eerst sinds jaren opnieuw uit te voeren. Het brengt ons terug naar de tijd van het dorpscafé, de kermis en de dorpsmarkt. De traditionele snijdersbank wordt vervangen door een hedendaagse digitale presentatie waarbij gezorgd wordt voor de nodige bindteksten. Liedjes over oorlog, moord, brand en ongelukken, maar ook over het gevaar van dronkenschap, losse zeden,… komen aan bod.

Bij de meeste liedjes is er een duidelijk verband met Opwijk of Mazenzele: omdat het onderwerp van het liedje zich daar afspeelt, omdat een Opwijkse of Mazelse toondichter of musicus verantwoordelijk was voor woord of muziek,… Van andere, meer algemene liedjes zijn we zeker dat ze ooit ook hier gezongen werden in onze plaatselijke cafés, tijdens kermissen of andere feestelijkheden,… Vele van de tekstblaadjes (“vliegende blaadjes”) waarover wij beschikken komen immers uit verdwenen Opwijkse en Mazelse herbergen.

Al die verbanden en een duiding over de liedjes in het algemeen komen aan bod in een tentoonstelling en in een brochure die speciaal voor de Erfgoeddag wordt uitgewerkt. Tijdens de tentoonstelling zijn doorlopend muziekfragmenten te horen (life en op geluidsband).

Het cafe-chantant zelf, met Opwijkse zangers en met begeleiding, zal plaatsvinden op diverse uren.

Zondag 18 april 2004, doorlopend van 10 tot 18 uur, in de benedenzaal van De Waag, Kattestraat 27 te Opwijk.

Volkssporten in gevaar

In Mazenzele draaien de activiteiten rond 'Volkssporten in gevaar'
In het Oud Gemeentehuis, Steenweg 131, is er een tentoonstelling over oude volkssporten in Opwijk. Er wordt vooral gekeken naar de schuttersgilden, duivenbonden en kaatsclubs.
Op de Dries geeft de Sint-Pietersgilde een demonstratie wipschieten en op de wandeling daarnaar toe is er ook een kaatsspel te zien.
In en rond de Sint-Pieterszaal kan het publiek zelf met de nodige begeleiding oude volkssporten en -spelen uitproberen.

Doorlopende activiteiten van 10 tot 18 uur.

Een pendeldienst met huifkar verzorgt gratis het vervoer tussen beide locaties,
vanaf 13u30 en verder elk half uur.

Alle activiteiten zijn gratis toegankelijk.

Wat is Erfgoeddag?

Een initiatief dat het cultureel erfgoed in Vlaanderen en Brussel in al zijn facetten en bij een breed publiek onder de aandacht wil brengen, vanuit de overtuiging dat de omgang met cultureel erfgoed bijdraagt tot meer levenskwaliteit.
Noem het een soort moeder- of vaderdag voor het cultureel erfgoed en zijn mensen.
Cultureel erfgoed is een dynamisch verzamelbegrip; het gaat om al het waardevolle dat wij overgeleverd kregen van onze voorgangers: monumenten, objecten, verhalen, documenten, tradities….

Thema: GEVAAR

Het fenomeen 'gevaar' heeft een dubbel effect op mensen. Een bedreiging probeer je te vermijden of onder controle te houden. Je hebt er schrik voor en bent op je hoede. Maar het oefent ook een grote aantrekkingskracht (spanning! avontuur!) uit en wekt nieuwsgierigheid. Op de laatste eigenschap kan de Erfgoeddag inspelen om het grote publiek te bereiken. Gevaar is fascinerend, griezelig en spannend – zeker als mensen er 'veilig' van kunnen genieten. Bij uitstek gevaarlijke situaties in het leven van een mens of een gemeenschap hebben vaak meer kans om verteld en onthouden te worden, en zo in de bronnen terecht te komen. Het zijn manieren om het gevaar onder controle te houden, het ons te herinneren, te beoordelen, te straffen, te bezweren of te voorkomen.

'Gevaar' heeft een boeiende geschiedenis, net als angst, schrik, zekerheid, verzekering, risico… Het is belangrijk dat de onzekerheden en gevaren waarmee veel mensen zich vandaag geconfronteerd voelen, in een historisch perspectief worden geplaatst. De Erfgoeddag is daarvoor een ideaal moment: de was-het-vroeger-echt-beter?-dag, de was-het-vroeger-veiliger-en-minder-gevaarlijk?-dag. Hiervoor kan samengewerkt worden met universiteiten en onderzoekers, amateur-historici, heemkundigen… Zij kunnen de belangrijke resultaten van historisch, sociologisch en antropologisch onderzoek helpen vertalen naar een groot publiek. Neemt de criminaliteit voortdurend toe? Is de straat nu gevaarlijker dan vroeger? Is ons voedsel onveiliger, ons water slechter? Aan welke gevaren waren mensen vroeger blootgesteld? Dertig jaar mentaliteitsgeschiedenis, sociale geschiedenis, nieuwe militaire geschiedenis, geschiedenis van de geneeskunde, criminologie, historische antropologie… Erfgoeddag 2005 is hét moment om een breed publiek kennis te laten maken met de belangrijkste resultaten. Leren uit de geschiedenis.

'Erfgoed (liedjes) in gevaar!' is een (nood)kreet die werkt.

Het sensibiliseert het brede publiek en de overheden voor het belang van de zorg voor ons erfgoed.
Het thema geeft ons, de erfgoedzorgers, de gelegenheid om uit te leggen wat wij –vaak achter de schermen– doen en hoe wij het erfgoed proberen te beschermen tegen allerlei gevaren en risico's die uitgaan van twee boosdoeners: de natuur en… de mens.

Dit project wordt ondersteund door het Gemeenschapscentrum van Opwijk.

Meer info over Erfgoeddag en het thema 2005: http://www.erfgoeddag.be.

Erfgoeddag is een initiatief van de archief- en de museumsector, de erfgoedcellen, de sector volkscultuur, gemeenten en provincies. Erfgoeddag wordt ondersteund door de erfgoedsteunpunten Culturele Biografie Vlaanderen vzw en het Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw en door de Vlaamse Gemeenschap (administratie Cultuur, afdeling Beeldende Kunst en Musea).