HOM - Heemkundige bijdragen
Verschenen in het HOM-tijdschrift 1996-2/3, pag. 5-8.
Uittreksel uit tentoonstellingsgids '1938-'46. Een beroerde tijd', 2-11 september 1994.

Gemeenteraadsverkiezingen 16 oktober '38

De verkiezingen waren gepland voor 9 oktober, maar werden een week uitgesteld nadat op 27 september een gedeeltelijke mobilisatie was afgekondigd. Algemene nationale trend van de uitslag: de traditionele partijen gaan licht achteruit. Diverse partijen van extreem rechts (voor een aantal waren deze gemeenteraadsverkiezingen een primeur) boeken enige lokale successen, maar vooral Rex krijgt zware klappen in vergelijking met de parlementsverkiezingen van mei 1936.

Opwijk

5 lijsten (tegenover 3 in '32) dongen naar de gunst van de kiezer.

Uitslag:

- de onvolledige lijst (4 kandidaten) 'Gemeentebelangen' van Gust Heyvaert 'Gust van 't fabriek' -zetelend schepen-, o.a. anti 'De Smedt' met liberale strekking, met 17,77 % van de stemmen en 2 zetels (Gust Heyvaert en Frans-Xaveer Van den Broeck)

- De Belgische Werkliedenpartij met 8,85 % van de stemmen en geen zetels

- de onvolledige lijst (5 kandidaten) 'Jozef Semal-Fil September', met 17,09 % van de stemmen, 2 zetels (Fil September en Jozef Semal)

- de Katholieke Partij (met o.a. burgemeester Jozef De Smedt) met 47,73 % van de stemmen, wat goed was voor 7 zetels op 11 (Jozef De Smedt, Jozef Vereertbrugghen, Louis Geeurickx, Alfons Moens, Isidoor De Nil, Paul Lindemans, Jozef De Vos)

- de onvolledige lijst (7 kandidaten) 'Frans-Livien Van den Broeck' ('Vlaamsch-Nationale lijst'), 8,73 % van de stemmen, geen zetel.
Jozef De Smedt (brouwer) bleef burgemeester met Louis Geeurickx (koster) en Alfons Moens (Fong van den Boerenbond) als de nieuwe schepenen (ter vervanging van Gust Heyvaert en Frans Van Langen-hove).

Onderwijs 1938-'46

11.

De 'Huishoudschool of 'Familiale'

Vanaf september 1937 startten de Opwijkse zusters met 'n 'Vrije kostelooze vakhuishoudschool voor volwassenen'. Op 12 december 1938 volgde de staatserkenning met ingang van 1 jan. 1939. De school was aanvankelijk gevestigd op het Heiveld -nu Schoolstraat- in lokalen aan de zuidkant van de lagere meisjesschool. Het leerlingenaantal groeide na de oorlog zo aan dat er naar 'n ander verblijf diende uitgezien. De zolderverdieping was reeds tot naaizaal uitgebouwd. Het 3de leerjaar kreeg ook haar erkenning met ingang van het schooljaar 1944-'45.

12.

Vrije lagere meisjes- en kleuterschool Nijverseel

Deze school kende in 1939 belangrijke uitbreidingswerken. De inwijding van de nieuwbouw, met 3 nieuwe klassen, gebeurde op 3 september 1939. Van toen af konden de meisjes tot hun 14 jaar te Nijverseel school lopen, dus volledig lager onderwijs. Op 21 mei 1941 kon men een 2de kleuterklas openen.

Een gemeeµntelijke lagere school op Nijverseel

Reeds op de gemeenteraad van 9 april 1879 was er sprake van de oprichting van een gemeenteschool te Nijverseel. Rond 1930 neemt het aantal leerlingen in de gemeenteschool dusdanig toe dat weer concrete plannen worden gemaakt.
Het ontwerp van het gebouw, van de hand van de Opwijkse architect Paul Semal, werd goedgekeurd door de G.R. van 4 augustus 1936. De aanbesteding vond plaats op 4 mei 1937. Men had 16 inschrijvers, waarvan de aannemer Dubois Frans & Jozef en De Mol Adolf (Lebbeke) de laagste inschrijving deed, voor een bedrag van 343.910,43 fr. De werken waren volledig beëindigd op 5 februari 1938, maar de leerlingen kregen onderricht in de nieuwe lokalen vanaf 3 januari 1938. De afrekening bedroeg 341.453,09 fr. (ereloon architect en kosten toezicht van bouw inbegrepen). De nieuwbouw genoot toelagen ten belope van 25 %, door het Ministerie van Openbare Werken en Werkverschaffing (buitengewone toelage 'ter bevordering van werkverschaffing'). De school omvatte 3 graadsklassen.
De eerste ploeg leerkrachten bestond uit hoofdonderwijzer Eugeen Van den Broeck en de onderwijzers Frans Hofman en Jan De Ridder.

Kerk O.-L.-Vrouw-Middelares Nijverseel

Bij Koninklijk Besluit van 28 juli 1937 werd onder de parochie Sint-Paulus Opwijk de kapelanie Nijverseel opgericht met de naam Onze-Lieve-Vrouw Middelares. Het bisdom benoemde de jonge E.H. Leon Van Pevenage, afkomstig uit Sint-Martens-Bodegem, tot kapelaan.
Architect Paul Semal maakte een schets met voorlopig bestek en plannen voor de kapel. Volgens een eerste raming zouden de kosten 200 tot 300.000 fr. bedragen. Een toelage vanwege de 'Staatsdienst voor opslorping der werkloosheid' -het was immers crisis- van 68.750 fr. werd verwacht. Het dossier liep echter vertraging op zodat pas op 31 juli 1938 de werken werden toevertrouwd aan Philemon Keppens van Lebbeke. De werken waren voltooid in 1939: de kosten bedroegen uiteindelijk 260.531,48 fr. Op 30 juli 1939 werd de nieuwe kerk dan plechtig ingewijd. In 1940 besliste de kerkfabriek voor de kapelaan een huis te laten bouwen naast de nieuwe kerk. Paul Semal maakte opnieuw de plannen. De oorlogsomstandigheden en het laten wijzigen van het bestek schoven deze plannen op de lange baan. Pas in 1952 zou de woning voor de kapelaan voltooid worden.

Oprichting S.K. St-Paulus Opwijk

Sinds 1933 bestond in Opwijk een fabrieksvoetbalploeg, verbonden aan de N.V. Manta. De Sportkring Manta kende een zeker succes, ook bij niet-fabrieksarbeiders. Men speelde in competitieverband en de ploeg was lid van de K.B.V.B. In 1937 verhuisde de club echter naar Waasmunster, waar de hoofdzetel van de N.V. Manta gevestigd was. Voor vele Opwijkse spelers -en supporters- was de afstand naar Waasmunster te groot, en er werd al gauw gedacht aan een nieuwe plaatselijke club. Op 15 juli 1938 werd te Opwijk in de 'Waag', 'in overleg met de geestelijke en burgerlijke overheid', de voetbalclub S.K. St.-Paulus Opwijk, gesticht. Zij sloot onmiddellijk aan bij de Vlaamse Voetbal¬bond, waarmee ze reeds in het seizoen 1938-'39 aantrad. De kerkfabriek en de plaatselijke brouwerij stelden een terrein ter beschikking op den Boecht (Fabriekstraat, tegen de spoorweg, dus nog altijd het huidige terrein).
Op 30 november 1943, sloot de club zich aan bij de K.B.V.B.
Tijdens de oorlog speelden ze bijna uitsluitend vriendenwedstrijden. Zoals zoveel lege percelen, werd ook het voetbalveld omgewerkt tot moestuintjes. S.K. St.-Paulus kon wel blijven spelen achtereenvolgens op het terrein van Asse-ter-Heide, het terrein van Baardegem (aan de Wip), op de 'Langestreep' in de Neerveldstraat en op Kosterswei. Onmiddellijk na de oorlog, reeds in het seizoen 1944-'45, startte men in de (nog niet volledig regelmatige) competitie, in de 3de provinciale C. In 1947-48 haalde S.K. St.-Paulus een eerste kampioenstitel, in de 3de Provinciale I. Het eerste bestuur:
voorzitter: Remi Heyman; ondervoorzitter: Louis Vermoesen; secretaris: Paul Geeurickx; schatbewaarder: Emmanuel De Smedt; materiaalmeester: Frans De Clerck; leden: Isidoor De Nil, Romain Heyvaert, Frans Van de Branden, Hendrik Van der Stappen, Jan Van der Straeten, Adolf Verdoodt. Spelers van het eerste uur:
Victor De Roy, Jan Mannaert, Jean Wijnants, Ward De Boeck, Rie De Donder, de Griek Sachalarios, Hubert De Smedt, Jan De Smedt, Jef Van de Velde, Jan Van Geet, Albert Van Langenhove,.. Aanvankelijk was voorzitter Remi Heyman ook trainer, daarna Jefke Van Ransbeeck (hulpsmid bij A. Baeckens), Francois Petit, Hubert De Maeyer, De Vidts, De Mol,...
De eerste masseur was Manke Sus (Frans De Bondt).

Wegenwerken in de gemeente

Op het einde van de jaren '30 was Opwijk het toneel van belangrijke wegenwerken. In 1938 en '39 werden de Steenweg op Aalst en de rijksweg Brussel-Dendermonde vernieuwd.

Marktstraat, Heirbaan, Eeksken, Steenweg op Lebbeke

In 1939 vatte men de volledige vernieuwing en rechttrekking aan van de Marktstraat (deel), Heirbaan, Eeksken en Steenweg op Lebbeke aan, dus van aan de Markt tot aan de grens respectievelijk van Bug-genhout en Lebbeke (wegen 1, 2, 3 en 7), over een totale afstand van ca. 3,9 km. J. Vander Cruysen uit St.-Gilles-Dendermonde tekende de plannen en aannemer fr. en L Houwelyckx van St.-Katelijne-Waver voerde de werken uit. De werken konden genieten van subsidies in het kader van de werkloosheidsbestrijding. Zij werden uitgevoerd in de loop van 1939. Bedrag van de eindafrekening: 1.877.970 fr.

Varia 1938-'40

- de tekst van het jaarverslag voorgelezen op het St.-Ceciliafeest 1938, waarin uitvoerig teruggeblikt wordt op 100 jaar Harmonie.