Hout -
Grondstof stof tot nadenken

Sinds 1992 werkt de Open Monumentendag met een jaarlijks wisselend thema. Zo kunnen elk jaar nieuwe gebouwen aan bod komen, en kunnen vertrouwde gebouwen op een andere manier belicht worden. Het thema voor 2005 is 'Hout'. Het is het sluitstuk van de trilogie 'Grondstof, stof tot nadenken', die in 2001 aftrapte met 'Metaal' en in 2003 'Steen' als onderwerp had.

 

'Hout' is een erg breed thema. Het is in de eerste plaats een constructiemateriaal dat door de eeuwen heen zijn degelijkheid bewees en dat nog steeds doet. Vakwerk, dakgebintes, parketvloeren... houten bouwelementen zijn overal te vinden. Daarnaast is het een materiaal dat dikwijls puur ter versiering werd gebruikt. Lambriseringen, houtsnijwerk, polychromie, hout als middel om andere materialen te verbergen... De keuze voor hout als materiaal is altijd een afweging van de functionaliteit tegenover de esthetiek. Tenslotte is hout ook een natuurlijk materiaal, dat altijd zeer sterk het Vlaamse landschap getekend heeft. Bomen, bossen, hagen, lanen, dreven, paden... ze hebben elk een eigen verhaal te vertellen, om nog niet te spreken van alles wat er met hout kan gebeuren: rotten, verbranden, beschimmelen, beestjes die er in gaan leven... .

De houten Open Monumentendag van 2005 belooft dus een zeer diverse belevenis te worden, met heel veel verschillende mogelijke ingangen.

Om de organisatoren te inspireren werd een brochure samengesteld waarin het merendeel van deze ingangen en ideeën worden opgesomd en toegelicht. Deze brochure kan als inspiratiebron dienen voor de lokale invulling van het thema 'Hout'. Het is geen handleiding of reglement en zeker geen beperking; het zijn suggesties die zelfs kunnen inspireren om nog iets anders te doen, wat OMD alleen maar ten goede komt. Lokale Comités kunnen deze brochure hier downloaden of een exemplaar aanvragen bij het Coördinatiecentrum Open Monumentendag Vlaanderen.

Naast deze praktische ideeën en tips is de inhoud van Open Monumentendag van minstens even groot belang. Voor de vele gidsen, lokale bezielers en andere geïnteresseerden werden daarom door experts in de materie een aantal thema-artikels geschreven. Deze teksten vindt u hieronder in PDF-formaat, u kan ze gratis downloaden met een eenvoudige klik op de titel. U kan ze vrij gebruiken om de inhoudelijke invulling van uw lokaal programma te stofferen.

Constructietechnieken
Constructietechnieken met hout, Marc Laenen, Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed

Interieur
Esthetiek van hout, Johan Van Lierde, Meubelrestaurateur – lector Kunstgeschiedenis
Hout als esthetisch gegeven in interieur, Johan Van Lierde, Meubelrestaurateur – lector Kunstgeschiedenis
Intarsia en marqueterie, Johan Van Lierde, Meubelrestaurateur – lector Kunstgeschiedenis

Vakmanschap en ambachten
Houttechnieken veranderen, vakmanschap blijft, Gerrit De Goignies, Vlaamse Confederatie Bouw
Sporen van Houtambachten, Gerrit De Goignies, Vlaamse Confederatie Bouw

Archeologie/ dateringtechnieken
Houtresten als kennisbron, het onderzoek van hout en houtskool in de archeologie, Koen Deforce, Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed
Radioactieve koolstof en dendrochronologie als middel om kunstvoorwerpen te dateren, M. Van Strydonck, C. Cession, I. Geelen

Conservatie - restauratie
Conservatie en restauratie: een kort overzicht, Christine Cession, Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium

Tijdelijke houtconstructies
Feestelijk en niet duur, houtbouw als tijdelijke architectuur, Serge Migom, Dienst Cultureel Erfgoed Provincie Antwerpen

Scheepsbouw
Desselen en kalfaten, mijmeringen over houten scheepsbouw, Philippe Perneel , Archonaut vzw

Molenbouw
Hout werkt, houtgebruik in molens, Hilbrand De Vuyst, Afdeling Monumenten en Landschappen – Vakgebied Industrieel Erfgoed

Houtsnijwerk
Houtsnijwerk, afwerkingstechnieken, verborgen en verbergend hout, Marjan Buyle, Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE)

Orgelbouw
Hout en orgels, Gerard Pels, Pels-D'Hondt Orgelbouw

Bosbeheer
Leiden cultuurbossen tot boscultuur?, Paul Van den Bremt, Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE)
Kunnen Vlaamse bomen lopen?, Paul Van den Bremt, Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE)
Wat is het verschil tussen kromhout en krom hout?, Paul Van den Bremt, Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE)

Bomen met erfgoedwaarde
Van boom tot erfgoed, Geert Van der Linden, Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE)

! NIEUW !

Onderhoudsbrochure Houten Buitenschrijnwerk, Monumentenwacht Vlaanderen

Beschikt u niet over het vereiste computerprogramma om de teksten te lezen? Hier kan u het gratis downloaden.