Op zondag 9 september 2007 wordt in gans Vlaanderen de 19de editie Open Monumentendag Vlaanderen (OMD) georganiseerd. 
Dit jaar is het OMD-thema 'Wonen'.

Onze Heemkring doet ook dit jaar mee met een project in Opwijk rond dit thema.

De Open Monumentendag Vlaanderen: een Europees initiatief

De Open Monumentendag Vlaanderen is een initiatief van de Raad van Europa met steun van de Europese Unie. Dit initiatief heeft plaats in 47 landen of regio's.
Een resolutie van de Europese ministerconferentie over het bouwkundig erfgoed (Granada, 1985) ligt aan de basis van de idee 'Open Monumentendag'.

Daarin wordt:

Open Monumentendag Vlaanderen is een evenement dat zijn bezoekers in zoveel mogelijk steden en gemeenten laat kennismaken met het bouwkundig, landschappelijk en archeologisch erfgoed. Doel is het brede publiek en de overheden op de diverse niveaus bewust te maken van de rol en betekenis van het erfgoed, dat bewustzijn te versterken en zo de solidariteit rond erfgoedzorg te vergroten.
OMD heeft elk jaar een ander thema en vindt sinds 1989 plaats op de tweede zondag van september. Voor 2007 is dat zondag 9 september.

De Open Monumentendag Vlaanderen: de missie

Als de beleving een belevenis wordt

De Open Monumentendag wil het publiek van dichtbij laten kennismaken met het bouwkundig erfgoed, door monumenten één dag per jaar gratis open te stellen voor het publiek. De achterliggende gedachte is sensibilisering, en daarmee versterking van de solidariteit rond monumentenzorg.

18 edities lang bleef het aantal deelnemende gemeenten, het aantal opengestelde monumenten en nevenactiviteiten en vooral, het aantal bezoekers gestaag stijgen. De Open Monumentendag is intussen een evidentie geworden, een jaarlijkse cultuurmanifestatie waarbij alle registers worden opengetrokken. Op die ene dag wordt aandacht gevraagd voor de waarde van ons bouwkundig erfgoed, en inzicht geboden in de historische, actuele en toekomstige context. De resultaten zijn duidelijk: meer dan ooit is iedereen er zich van bewust dat het behoud en de openstelling van ons patrimonium de investering waard is.

De Open Monumentendag is niet alleen belangrijk omdat hij aandacht vraagt en inzicht biedt. Deze dag is vooral een eigentijds cultuurfeest, een unieke belevenis met de focus op architectuur, kunsten, wetenschappen en de meest uiteenlopende maatschappelijke aspecten van monumenten.
Het is een dag waarop honderdduizenden mensen genieten van de ontdekking van nieuwe plekjes in hun buurt, of van de herontdekking van al bekende plekjes.

Organisatie op Vlaams niveau

Intensief samenwerkende partners

Open Monumentendag Vlaanderen is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen diverse partners. Het is een initiatief van de steden en gemeenten, de vijf Vlaamse provincies en het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, respectievelijk vertegenwoordigd door de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten, de vijf Vlaamse provincies, de Verening van Vlaamse Provincies en het Agentschap R-O Vlaanderen, entiteit Onroerend Erfgoed. Het evenement wordt georganiseerd door Lokale Comités en gecoördineerd door Erfgoed Vlaanderen, dit in samenwerking met Monumentenwacht Vlaanderen, VCM - Contactforum voor Erfgoedverenigingen, Erfgoeddag, Cultuur Lokaal en Toerisme Vlaanderen en met de steun van De Lijn, één, Radio 1 en De Standaard.

Het Coördinatiecentrum

De dagelijkse werking van Open Monumentendag Vlaanderen wordt waargenomen door het Coördinatiecentrum. Samen met de partners staat het in voor de inhoudelijke en praktische uitwerking van onder meer de themabrochure, de provinciale themadagen, de infosessies, de jongerenwerking,... Hier worden de inschrijvingen georganiseerd en verwerkt, wordt het Monumentenmagazine samengesteld en het promotiemateriaal aangemaakt en verspreid. Er wordt van hieruit doelgroepgerichte informatie verstrekt, zowel aan Lokale Comités, gidsen als publiek. Het is het eerste aanspreekpunt voor Lokale Comités.

Thema voor 2007 

Sinds 1992 werkt Open Monumentendag met een jaarlijks wisselend thema. Zo kunnen elk jaar nieuwe sites aan bod komen, en kunnen vertrouwde deelnemers op een andere manier belicht worden.

Toon me hoe je woont en ik zal zeggen wie je bent… In 2007 is 'Wonen' het OMD-thema.
'Wonen' betekent meer dan 'huisjes kijken'. Etymologisch (en volgens van Dale) gaat het begrip 'wonen' terug op het Oudnederlandse 'wonne' en het Oudierse 'fonn' (genot), dat op zijn beurt raakvlakken heeft met het Latijnse woord 'venus' (liefde). De grondbetekenis van wonen kan men vertalen als 'ergens graag vertoeven'. Wonen gaat dus over meer dan over het hebben van een woning… Het voldoet aan een reeks behoeften zoals veiligheid, geborgenheid, sociale verwantschap, imagovorming. Wonen is dus een maatschappelijke en culturele aangelegenheid. Woningen zijn materiële tekens van die maatschappelijke en culturele evolutie: woonhuizen als sporen van de samenleving dus. Het belooft alvast weer boeiend te worden.

OMDjunior

Open Monumentendag de eeuwige jeugd? Een vraag vol overmoed, maar we gaan er prat op dat OMD al jaren jongeren bij zijn werking betrekt en op die manier aan de volgende generatie onroerend-erfgoedzorgers werkt.

OMDjunior is een moment, een dag, enkele dagen tijdens de week na Open Monumentendag waarop een aantal gemeenten, exclusief voor de schoolgaande jeugd, een aantal sites en monumenten nogmaals openstellen en educatieve activiteiten organiseren 'op maat van de klas'.

Open Monumentendag Vlaanderen daagt ieder deelnemend Lokaal Comité uit een 'OMDjunior' te organiseren. Het is de bedoeling jongeren tijdens de week na Open Monumentendag in klasverband te laten kennismaken met erfgoed. Uiteraard staat ook dan het thema Import/Export voorop.

Cultureel erfgoed is uitermate geschikt om jongeren hun eigen leefwereld te laten ontdekken en hen bewust te maken van de eigen identiteit(en), de omgeving en andere leefwerelden. Het thema van dit jaar versterkt dat effect nog. Meer weten over vreemde invloeden kan veel duidelijk maken over de eigen cultuur en die van anderen. Bovendien confronteert Import/Export het jonge publiek met boeiende actuele vragen zoals: wat is inheems; wat is vreemd; hoe en waarom en in hoeverre werd en wordt het vreemde geïntegreerd, het inheemse geëxporteerd; hoe relatief zijn grenzen; hoe maken we ze zichtbaar?

Behalve een grootscheeps publieksevenement is de Open Monumentendag Vlaanderen ook een gebeuren met heel wat kennis en inzicht aan de basis. Tal van specialisten uit al dan niet verwante disciplines zorgen ervoor dat het jaarthema in een ruimere context wordt geplaatst. Het verleden heeft meermaals bewezen dat hun benadering vaak de aanzet was tot de (her)ontdekking en waardering van tal van interessant Vlaams bouwkundig erfgoed, ook in Opwijk.