Open Monumentendag 2009 - Programma

Jaarthema 'Zorg'

In 2009 focust Open Monumentendag (OMD) op het erfgoed dat te maken heeft met het geestelijk, lichamelijk en maatschappelijk welzijn van de mens: de aspecten van zorg die bepalend waren voor architectuur en inrichting, de gebouwen die speciaal voor allerlei vormen van zorg werden opgetrokken, de parken en andere landschapsvormen die bij zulke instellingen behoren, de sporen van zorg die archeologen terugvinden. Zoals steeds staat op Open Monumentendag waardevol onroerend erfgoed van vóór 1975 centraal.

Met het thema 'zorg' hebben de de lokale OMD-organisatoren weer een stevige kapstok om ons OMD-programma aan op te hangen. Tot in het kleinste dorp zijn er aanknopingspunten te vinden om de geschiedenis van de zorg te illustreren. In essentie is dat cultuurgeschiedenis. De omstandigheden en de praktijk van die zorg vertellen immers veel over de cultuur waarin werd geleefd. Dit thema is daarom helemaal op zijn plaats tijdens OMD, het grootste eendaagse cultuurevenement in Vlaanderen.

Ook dit jaar werkt de Heemkring Opwijk-Mazenzele traditiegetrouw ter gelegenheid van de Open Monumentendag op 13 september (en de volgende dagen op OMDjunior) een kwalitatief programma uit dat aansluit bij het centrale thema voor Vlaanderen 'Zorg'. Enkele Opwijkse zorgmonumenten worden bijzonder in de kijker geplaatst.

De vroegere gemeentelijke jongensschool van Nijverseel (Steenweg op Aalst) wordt de ankerplaats waar wij ons programma vorm geven. Wij zijn de huidige gebruikers van de lokalen, Groep Intro vzw (regio Vlaams-Brabant), hiervoor erg dankbaar.
Het geheel van de plaats en de gebouwen van de vroegere school werden met een ministerieel besluit van 15 mei 2009 definitief beschermd als monument.

Programmapunten

●	bezoek aan de vroegere jongensschool  van Nijverseel
	Bezoek van alle gebouwen en lokalen (hoofdgebouw, bijgebouwen, turnzaal, vroegere speelplaats met luifel) tussen 10 en 18 uur. Rondleidingen gebeuren in functie van de belangstelling en de organisatie. Bij het bezoek kan ook specifiek kennis gemaakt worden met de nieuwe 'zorg'-functie van het gebouw: de Jongerenwerking, thuisbasis van de mobiele renovatieploegen,... van Groep Intro vzw (regio Vlaams-Brabant)
●	tentoonstelling 'Bouwen voor 'Zorg' in Opwijk en Mazenzele' (fotovergrotingen en documenten): - de vroegere jongensschool van Nijverseel (vroegere 'Gemeenteschool II') (Steenweg op Aalst) - de vroegere jongensschool van Opwijk (vroegere 'Gemeenteschool I', nu BuSO) (Schoolstraat-Schuttershof) - het vroegere pensionaat Lindemans (Schoolstraat) - de Waag (Singel-Kattestraat) - de Sint-Pauluszaal (Processiestraat) - de vroegere jongensschool van Mazenzele (nu GAC II, vroegere uitleenpost POB, Sint-Pieterszaal) (Steenweg) - de vroegere jongensschool van Droeshout (aanvankelijk parochiekerk, later parochiale school, nu parochiezaal) (Steenweg op Vilvoorde)
	De tentoonstelling staat verspreid opgesteld in diverse lokalen van de vroegere school. Vrij bezoek doorlopend van 10 tot 18 uur.
●	Aansluitend op het bezoek aan de vroegere jongensschool van Nijverseel en aan de tentoonstellingen: Open Monumentendag is steeds weer een beste gelegenheid om het geïnteresseerd publiek te informeren en te sensibiliseren voor de instandhouding van ons bouwkundig en archeologisch erfgoed en voor de eventuele restauratie van onze monumenten. Hiermee kan een bijdrage geleverd worden tot het vergroten van het maatschappelijk draagvlak voor de herwaardering van ons collectief (bouwkundig en archeologisch) erfgoed. In dit kader presenteren wij aan het publiek, met documenten, foto's, verslagen,... de stand van zaken van enkele actuele erfgoeddossiers (restauratie Sint-Pieterskerk Mazenzele, heropbouw vakwerklemen schuur bij de Oude Pastorie van Opwijk, restauratie Sint-Rochuskapel, restauratie Sint-Annakapel, voormalig eigen woonhuis met atelier van architect Paul Semal in de Schoolstraat, diverse restauratie- en beschermingswerken in de Sint-Pauluskerk, gevelrestauratie van de pastorie op de Singel, 't Kasteeltje (villa Wynants),...). Zo geven wij duidelijk vorm aan het aspect 'Zorg voor monumenten'.
●	Het kunstenaarscollectief Toer & Taxus (Opwijk) presenteert op diverse plaatsen van de OMD-locatie een aantal creaties die onder meer specifiek verwijzen naar het oeuvre van architect Paul Semal en naar de school van Nijverseel. Met medewerking van Hubert Semal (Borgerhout) en architect Hugo Lejon (Willebroek),...
●	Geïllustreerde publicatie 'Bouwen voor zorg in Opwijk en Mazenzele'
●	Maandag 14 en dinsdag 15 september: OMDjunior, met aangepast programma voor de kinderen en jongeren in schoolverband. De leerlingen worden op maat van de klas onthaald.   Het specifiek thema van ons programma bij OMDjunior heeft als titel 'Mijn naam is Semal: architect Paul Semal'. Hierbij wordt ook bijzondere aandacht geschonken aan onze OMD-locatie: de vroegere jongensschool van Nijverseel (arch. Paul Semal, 1938).