|
De Open
Monumentendag Vlaanderen (OMD)
Open Monumentendag Vlaanderen is het grootste culturele eendagsevenement van
Vlaanderen. Tijdens Open Monumentendag, steeds op de tweede zondag van
september, staat het onroerend erfgoed in de kijker, ieder jaar rond een
specifiek thema. Het resultaat is dat Open Monumentendag ieder jaar nieuwe
verrassingen biedt!
Doel is het brede publiek en de overheden op de diverse niveaus bewust te
maken van de rol en betekenis van erfgoed in al zijn facetten, dat bewustzijn te
versterken en zo de solidariteit rond erfgoedzorg te vergroten.
Op zondag 12 september 2010 vindt de 21ste
editie plaats en dit jaar staat het onroerend erfgoed rond het thema
De vier elementen -
Water-Vuur-Aarde-Lucht in de
schijnwerpers.
De Open
Monumentendag Vlaanderen: het doel
Als de beleving
een belevenis wordt
De Open
Monumentendag wil het publiek van dichtbij
laten kennismaken met het bouwkundig erfgoed,
door monumenten één dag per jaar gratis open
te stellen voor het publiek. De
achterliggende gedachte is sensibilisering,
en daarmee versterking van de solidariteit
rond monumentenzorg.
21
edities lang bleef het aantal deelnemende
gemeenten, het aantal opengestelde monumenten
en nevenactiviteiten en vooral, het aantal
bezoekers gestaag stijgen. De Open
Monumentendag is intussen een evidentie
geworden, een jaarlijkse cultuurmanifestatie
waarbij alle registers worden opengetrokken.
Op die ene dag wordt aandacht gevraagd voor
de waarde van ons bouwkundig erfgoed, en
inzicht geboden in de historische, actuele en
toekomstige context. De resultaten zijn
duidelijk: meer dan ooit is iedereen er zich
van bewust dat het behoud en de openstelling
van ons patrimonium de investering waard is.
De Open
Monumentendag is niet alleen belangrijk omdat
hij aandacht vraagt en inzicht biedt. Deze
dag is vooral een eigentijds cultuurfeest,
een unieke belevenis met de focus op
architectuur, kunsten, wetenschappen en de
meest uiteenlopende maatschappelijke aspecten
van monumenten.
Het is een dag waarop honderdduizenden mensen
genieten van de ontdekking van nieuwe plekjes
in hun buurt, of van de herontdekking van al
bekende plekjes.
Organisatie op Vlaams niveau en ... tot in de dorpen
Wie doet wat
De Vlaamse Open Monumentendag is een lokaal gebeuren
dat op provinciaal en Vlaams niveau wordt begeleid en ondersteund:
| - |
de Lokale Comités stellen het plaatselijke OMD-programma samen en
organiseren de lokale OMD. In Opwijk is dat dus Heemkring
Opwijk-Mazenzele. |
| - |
de provincies bieden inhoudelijke begeleiding; |
| - |
het Coördinatiecentrum coördineert de hele werking, ondersteunt de
Lokale Comités en verzorgt de communicatie over OMD; |
| - |
de Stuurgroep OMD Vlaanderen legt het jaarlijkse thema vast en
bepaalt de criteria voor deelname én de globale OMD-strategie. |
Intensief
samenwerkende partners
Open Monumentendag Vlaanderen is het resultaat van een
intensieve samenwerking tussen diverse
partners.
Het is een initiatief van de drie overheden: de gemeenten, vertegenwoordigd door
de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten; de provincies, vertegenwoordigd
door de vijf Vlaamse provincies en de Vereniging voor Vlaamse Provincies en de
Vlaamse overheid, vertegenwoordigd door Ruimte en Erfgoed. Het evenement wordt
georganiseerd door de Lokale Comités en gecoördineerd door het
Coördinatiecentrum Open Monumentendag Vlaanderen in samenwerking met Erfgoed
Vlaanderen, Monumentenwacht Vlaanderen, Forum voor Erfgoedverenigingen,
Erfgoeddag en met de steun van De Standaard, één, Radio 1, Cobra, Davidsfonds,
UiT in Vlaanderen, Toerisme Vlaanderen, NMBS en De Lijn.
Thema voor
2010: De vier elementen - Water-Vuur-Aarde-Lucht
De eerste OMD ging van start met de slogan 'Geboden Toegang'. Van een echt thema
was toen nog geen sprake. Open Monumentendag werkt sinds 1992 met een jaarlijks
wisselend thema. Op die manier worden elk jaar andere monumenten, landschappen
en archeologische sites in de kijker gezet. Een thema zorgt voor een rode draad
doorheen het landelijke en het lokale aanbod, reikt een originele invalshoek aan
en legt de nadruk op de grote diversiteit van het onroerend erfgoed. Sinds 1992 werkt Open Monumentendag
met een jaarlijks wisselend thema. Zo kunnen
elk jaar nieuwe sites aan bod komen, en
kunnen vertrouwde deelnemers op een andere
manier belicht worden.
In 2010 is 'De vier elementen -
Water-Vuur-Aarde-Lucht' het
OMD-thema.
Water, lucht, aarde en vuur hebben onmiskenbaar een grote invloed gehad op de
mens en z’n omgeving door de eeuwen heen. En het zijn de ontelbare en soms
verrassende sporen van de haat-liefdeverhouding tussen mens en elementen die
tijdens deze editie van Open Monumentendag centraal staan.
 |
OMDjunior: Open Monumentendag voor scholen.
Open Monumentendag
de eeuwige jeugd? Een vraag vol overmoed,
maar we gaan er prat op dat OMD al jaren
jongeren bij zijn werking betrekt en op die
manier aan de volgende generatie
onroerend-erfgoedzorgers werkt.
Het doel van OMDjunior is de jeugd op een prikkelende
manier kennis te laten maken met monumenten, landschappen en archeologische
sites. Deze 'kleine OMD' is helemaal geen saaie geschiedenisles met jaartallen
en moeilijke termen. Met als basis activiteiten en informatie op maat, en
daarbovenop een stevige portie interactiviteit, zelfwerkzaamheid en toffe
spelelementen, is OMDjunior het recept om kinderen te laten proeven van ons
onroerend erfgoed. Zo kunnen ze zich bewust worden van de waarde en het belang
van dat erfgoed en er later in grote of kleine daden mee zorg voor dragen.
OMDjunior is dus een moment, een dag of meerdere
dagen tijdens de periode voor of na Open Monumentendag waarop een aantal lokale
comités, exclusief voor de schoolgaande jeugd, één of meerdere sites en
monumenten nogmaals openstellen en educatieve activiteiten organiseren 'op maat
van de klas'.
|
 |
 |
Behalve een
grootscheeps publieksevenement is de Open
Monumentendag Vlaanderen ook een gebeuren met
heel wat kennis en inzicht aan de basis. Tal
van specialisten uit al dan niet verwante
disciplines zorgen ervoor dat het jaarthema
in een ruimere context wordt geplaatst. Het
verleden heeft meermaals bewezen dat hun
benadering vaak de aanzet was tot de
(her)ontdekking en waardering van tal van
interessant Vlaams bouwkundig erfgoed,
ook in Opwijk, met de openstelling
van de watertoren van Droeshout en een tentoonstelling en een publicatie 'De
drinkwatervoorziening in Opwijk en Mazenzele'. |
