Afbeeldingen van Sint-Paulus in de Sint-Pauluskerk van Opwijk In de Sint-Pauluskerk zijn niet minder dan elf afbeeldingen te zien van Sint-Paulus, waarvan twee in de klokkentoren. Het Sint-Paulusbeeld op het Sint-Paulusaltaar Pastoor Van Lokeren (1618-1652) liet in 1628 bij de beeldhouwer Antoon Faydherbe te Mechelen een nieuw Sint-Paulusbeeld maken, dat op het hoofdaltaar van de herstelde Sint-Pauluskerk zou geplaatst worden. De kerkrekening van 1629 vermeldt hieromtrent bij de uitgaven van 1628:'Item aen Anthoni Faydherbe beeltsnyder de somme van vyf pond VI s. VIII g. ende dat over de leveringhe van een Sint Paulus beelt.' (1629). Het gepolychromeerde beeld werd in de processie meegedragen zoals blijkt uit een rekening van 1642: Ibid. Betaelt aen de gone die Ste. Pauwels beeld hebben ommegedraeghen (in de processie) 6 schellingen.' (Registr. 1643). Jaak Ulver (Dendermonde) vervaardigde in 1630 een barokken portiekaltaar in gemarmerd hout (in 1889 gepolychromeerd door Th. Gevels), waarop het Sint-Paulusbeeld en een altaarschilderij (zie verder) werden aangebracht. In 1873 werd het Sint-Paulusaltaar in het koor van de kerk vervangen door het huidig altaar, vervaardigd door Hendrik Peeters-Divoort (Turnhout), in gemarmerd hout, neobarokstijl. Sedert 1902 wordt het Sint-Paulusbeeld in de jaarlijkse Sint-Pauluspaardenprocessie meegedragen onder een houten verguld baldakijn (in 1756 vermeld in decanaal verslag; een nieuwe troon werd gekocht- verslag 1731) bekroond met een stralenkrans. Het is dan gekleed in een rijkversierde roodfluwelen mantel, die in 1860 door juffrouw Denis te Brussel werd gemaakt. Het beeld werd in 1904 herschilderd op last van de Sint-Paulusbroederschap tegen 95 frank. Later verdween ook de stralenkrans in hout op het hoofd van de heilige, zoals op oude prentkaarten en op het oude bedevaartvaantje te zien is. Het beeld in gepolychromeerd hout is 94 cm. hoog en stelt de H. Paulus voor als Romeins (?) militair met korte plunje, ruime mantel, lederen been- en voetbeschermers. De figuur is eerder slank van gestalte. Het hoofd is klein in verhouding tot de rest van het lichaam. Door het gebaar met de rechterhand aan het lange zwaard krijgt het beeld een manhaftig karakter. Het geheel werd neogotisch overschilderd met een brokaatpatroon. Het altaarschilderij: De bekering van Sint-Paulus Pastoor Gillis Van Lokeren (1618-1652) liet in 1630 voor het nieuwe barokken portiekaltaar in het koor van de kerk -in hetzelfde jaar vervaardigd door Jaak Ulver (Dendermonde)- door de schilder Gaspar de Craeyer(e) een groot altaarschilderij op doek (300 x 221 cm) vervaardigen, dat de bekering voorstelt van Saulus (Paulus) op weg naar Damascus, De aankoopprijs beroeg 400 gulden of 66 pond 13 schelling 4 groten vlaams. De
schilderij was oorspronkelijk geplaatst op het
barokken hoofdaltaar (van Jaak Ulver 1630, in 1644 in
St.-Niklaaskoor geplaatst -thans St.-Paulusaltaar-).
In 1873, bij de plaatsing van het huidige hoofdaltaar
(Peeters-Divoort), werd de schilderij op het
Sint-Paulusaltaar (zijbeuk zuid) geplaatst, waarbij
het St.-Niklaas-tafereel verhuisde naar achteraan
(noordwest) in de kerk. De gebeeldhouwde groep Sint-Paulus-Bekering op het voetstuk van de preekstoel De
opdracht voor de eikenhouten neoclassistische
preekstoel werd in 1818 gegeven aan de Mechelaars
schrijnwerker Frans Laurent (1762-1821) en
beeldhouwer Jan Pieter Tambuyser (1796-1859). Deze
laatste werkte in het atelier van Frans Laurent en
werkte de preekstoel voor de Opwijkse kerk af. Het
geheel van de preekstoel kostte toentertijd zeker
meer dan 3.000 frank, omgerekend de prijs van een
huis. Een schilderij dat Sint-Paulus als apostel voorstelt Tegen de
westmuur van de kerk, langs de zuidkant, rond het
schilderij 'Doop van Jezus door Sint-Jan Baptist in
de Jordaan' (toegeschreven aan Gasparde Craeyer(e),
1649), bevinden zich hangschilderijen met de bustes
van de Apostelen (75 x 75 cm), met naambordjes,
waaronder dus Sint-Paulus (met zwaard). Glasraam in het hoogkoor, SS. Pieter en Pauwel Dubbel glasraam (in het hoogkoor) door G. Ladon, dat de HH. Petrus en Paulus voorstelt als kerkvorsten met wapenschild, 1894, gebrandschilderd glas. In 1894 werden de drie vensters aan het uiteinde van het hoogkoor van de Sint-Pauluskerk weer geopend, geheel hersteld en voorzien van figuratief gebrandschilderde glasramen, ontworpen en vervaardigd door Gust Ladon uit Gent. De rekening van G. Ladon, 'glasschilder', van 12 februari 1895, beloopt 900 frank. Typisch is dat Paulus en Petrus hier naast mekaar afgebeeld staan, wat verwijst naar de feestdag van Petrus en Paulus op 29 juni. De H. Petrus draagt in de handen een grote sleutel (eerste bisschop) en een boek. Het wapenschild onderaan is dat van paus Leo XIII, de paus die de encycliek 'Rerum novarum' uitvaardigde en die paus was in 1894. Het onderschrift luidt dan ook 'Leo XIII Pont(tifex) Maximus' en stelt een tiara (driedubbele pauskroon) voor met twee sleutels, een ster, een boom en twee lelies. De H. Paulus houdt in de ene hand het zwaard en in de andere een boek. Het wapenschild onderaan is dat van Petrus Lambertus, kardinaal Goossens, aartsbisschop van Mechelen in 1894. Het onderschrift luidt: Omnia et in omnibus Christus' (alles en voor allen Christus) en stelt het monogram PX (Chiro) voor tussen de Griekse hoofdletters Alpha en Omega met onderaan twee lammetjes. Glasraam in het rechterzijkoor, St.-Paulus in de Areopaag Glasraam in de kruisbeuk zuid door J. Dobbelaere, dat de H. Paulus in de Aeropaag (heuvel van Ares of Mars, plaats in Athene waar de Raad of het gerechtshof vergaderde) voorstelt, 1914. De scènes
in het glasraam (zoals ook dat van de kruisbeuk
noord) is vervat in een soort van medaillon, waarin
het tafereel verhalend en helder werd uitgebeeld met
het gepaste perspectief en realisme. Dit houdt
vanzelfsprekend verband met de grootte van het
glasraam dat een breed uitwaaierend tafereel toeliet. Borstbeeld in halfverheven beeldhouwwerk, boven een biechtstoel Het medaillon van de biechtstoelen langs de ooskant in de zuiderbeuk (J.J. Janssens, 1774) geeft een busteafbeelding van Sint-Paulus met zwaard. Het is het werk van de Brusselse kunstenaar Van der Schrick (1776). Sint-Paulusfiguur op sluitsteen in het gewelf van het hoogkoor Sint-Paulusfiguur op grote zilveren kandelaars In de driezijdige voet van 2 kandelaars (19e eeuw, in verzilverd geslagen messing, 86 cm hoog) staat een beeldje van Sint-Paulus. Sint-Paulusfiguur op de Sint-Paulusklokken in de toren
ATTRIBUTEN van SINT-PAULUS en hun betekenis
|
|
|
|
|
www.heemkringopwijk.be - Print:
|
|
|
|